foto: www.sxc.hu

De kunst van het vragen (IV): Hoebeke

Vragen zijn interventies. Ingrepen in een gesprek en in een gedachtegang – meer of minder sturend van aard, meer of minder bewust gesteld, maar toch ingrepen.

Er is veel geschreven over soorten vragen en wat ze doen. Schein onderscheidt vragen aan de hand van de richting die je ermee inzet: verkenning, diagnose, alternatieven of confrontatie. Dilts gebruikt vragen om mensen te laten zien wat ze niet zien: weglatingen, algemeenheden en vervormingen. Harrison noemt vijf niveaus van oppervlakte naar diepte.
Deze keer kijken we naar wat Luc Hoebeke erover te zeggen heeft.

Organisaties hebben geen problemen, maar de mensen die er werken wel. Dat stelt Luc Hoebeke, en daar is hij overigens niet uniek in. Wel in hoe hij ‘problemen’ defini­eert. Naar zijn overtuiging drukt zich in problemen een dilemma uit waar ‘verlangen’ en ‘vrees’ deel van uit maken. Een helper probeert dat dilemma met de ander door te werken en zal dus vooral vragen stellen die betrekking hebben op dat verlangen en de ermee gepaard gaande vrees.

Verlangen

  • –  iemands ambities of drive
  • –  wat iemand graag zou willen doen
  • –  hoe iemand zou willen zijn
  • –  wat iemand een ander zou willen zeggen

Vrees

  • –  waar iemand aan denkt bij dergelijke verlangens
  • –  wat iemand terughoudt
  • –  welke fantasieën iemand heeft
  • –  welke ervaringen de vrees en fantasieën voeden
  • –  wat iemand anderen heeft zien overkomen

De kunst is hier niet alleen om vragen te stellen, maar ook en vooral te luisteren naar hoe verlangen en vrees doorklinken in wat je als helper hoort. Interveniëren betekent hier ook dat je verwoordt wat je hoort.

Deze tekst is gebaseerd op de syllabus ‘Vragen staat vrij’ door Adrie van den Berge, met als basis o.a. een destijds ongepubliceerd artikel van Hoebeke. Adrie heeft allerlei materiaal ter beschikking gesteld en met zijn toestemming deel ik het hier graag met jullie; ik verander er soms wat aan, schrijf er een beetje omheen en geef er een reflectieoefening bij.

In eerdere stukjes kwamen ScheinDilts en Harrison aan de orde; deze serie over vragen zal in een volgend stukje afsluiten met inzichten van Edu Feltmann.
.

Reflectieoefening

    1. Vergeet even wat Hoebeke zegt. Schrijf vrijuit, vanuit je eigen gedachtegang en ongestructureerd, 3 A4-tjes vol over een een probleem of dilemma waar je momenteel mee zit. Schrijf snel en mijmerend, d.w.z. volg je gedachten en schrijf kritiekloos op wat er in je opkomt. Houd je pen in beweging. Als je blokkeert, herhaal je het laatste woord totdat er een nieuwe gedachte komt.
    2. Lees welke aspecten volgens Hoebeke horen bij ‘verlangen’. Lees daarna je tekst uit stap 1 door en markeer met een kleur alle woorden, passages of flarden die horen bij jouw verlangen in deze kwestie.
    3. Verdeel een blanco pagina in twee kolommen.
    4. Wat valt je op als je naar de fragmenten over verlangen kijkt (uit stap 2)? Schrijf daar iets over op in de linkerkolom.
    5. Lees welke aspecten volgens Hoebeke horen bij ‘vrees’. Lees daarna je tekst uit stap 1 nogmaals door en markeer met een andere kleur alle woorden of flarden die horen bij jouw vrees in deze kwestie.
    6. Wat valt je op als je naar deze fragmenten over vrees kijkt? Schrijf daar iets over op in de rechterkolom.
    7. Kijk rustig naar je kolommen: verlangen en vrees, naast elkaar. Is er iets waar je over door wilt mijmeren? Komt er een vraag bij je op? Schrijf erover door, op dezelfde mijmerende manier, bijvoorbeeld 10 minuten.
    8. “Heb je vragen lief. Leef je vragen, dan leef je misschien ongemerkt het antwoord in.” Dit is een fragment uit een gedicht van Rilke. Heeft dit advies je iets te zeggen over jouw verlangen en vrees? Schrijf er iets over op.
    9. Lees onderzoekend, zonder waarde-oordeel, terug wat je bij stap 7 en 8 geschreven hebt en maak dan de volgende open zinnen af met elk ongeveer 7 regels tekst:
      • Wat me opvalt…
      • Mijn verlangen gaat ten diepste over…
      • Mijn vrees gaat ten diepste over…
      • Wat me helpt…
      • Als ik me afvraag ‘hoe verder?’, dan…

 .

 

reflectief schrijven

Wil je schrijven toevoegen aan je repertoire?

Benieuwd wat reflectief schrijven inhoudt? Of weet je dat al en wil je er iets mee doen in je werk? Kijk dan eens naar een workshop en een training die dit najaar gepland staan. Bijvoorbeeld de workshop The Writing Scale© op donderdag 21 november: een dag waarin je schrijftechnieken leert gebruiken voor reflectie, gebaseerd op Appreciative Inquiry. Je kunt de aangereikte technieken gebruiken voor eventuele klanten, maar ook voor jezelf.

Wil je intensiever aan de slag, dan is er op 28 november en 19 december de training Bouwen en graven: de professionele kant van reflectief schrijven. Hierin leer je hoe je je eigen schrijfprogramma’s ontwerpt.

Reflectief schrijven is veel methodischer dan je wellicht denkt. Door een bepaalde opbouw en instructie te kiezen, kun je – voor jezelf en voor eventuele klanten – heel gerichte reflectieopdrachten maken, passend bij het doel dat je nastreeft.

Een belangrijk verschil is bijvoorbeeld of je dingen van je af of naar je toe schrijft. Het ‘van je af schrijven’ is meestal wel bekend. Je bent ergens vol van en brengt het naar buiten op papier. Dat geeft ruimte. Bovendien levert het vaak ordening of inzicht op: je ziet letterlijk wat je bezighoudt. Welke gedachten je hebt en waar ze je brengen.

Anders is het wanneer je naar je toe schrijft. Dan zet je het schrijven bewust in voor je persoonlijke of professionele ontwikkeling. Wat aandacht krijgt groeit, en schrijven is een krachtige vorm om je aandacht te oefenen. Abstracte begrippen zoals bijv. zelfvertrouwen, ontspanning, daadkracht kun je al schrijvend concreet maken en laten groeien. Bovendien zijn er technieken die goed samengaan met Appreciative Inquiry en oplossingsgericht werken.

Voor een eerste kennismaking met schrijven als ontwikkelinstrument is de workshop The Writing Scale© goed geschikt. Je ervaart hoe je creatief schrijven kunt inzetten ten behoeve van reflectie. En je krijgt een aantal stappen aangereikt waarlangs je tot inzicht en actie komt op een voor jou actueel thema.
Als je reflectief schrijven wilt toepassen in je werk met klanten (bijvoorbeeld in workshops, trainingen of coaching), volg dan de training Bouwen en graven: de professionele kant van reflectief schrijven. In twee dagen, met een huiswerkopdracht in de tussentijd, leer je de ontwerpprincipes en diverse schrijftechnieken kennen. Bovendien verzamel je een aantal draaiboeken met bijsluiter.

Als je vragen hebt over deze dagen of je afvraagt of dit iets voor je is, laat het me weten. Dan kijken we ernaar.

 

 

Pitstop voor adviseurs is een succes

Woensdag 25 september was ‘ie er weer: Pitstop, de reflectieworkshop voor organisatieadviseurs, aangeboden door Ooa (ook voor niet-leden). Deze keer hebben Tiene de Rek en ik de dag begeleid. Vanwege de flinke wachtlijst is een extra workshop ingelast in december en de planning voor volgend jaar wordt momenteel gemaakt.

Waarom is het zo’n waardevolle dag? Je krijgt zicht op waar je professioneel staat, waar je naartoe wilt en wat je daarvoor wilt doen. Het is een mogelijkheid om even bij te tanken en tijd te nemen voor onderhoud aan je profiel en je ontwikkeling.
Aan de hand van reflectieopdrachten neem je diverse thema’s uit je werkleven onder de loep. Je kiest daarbij zelf wat belangrijk voor je is. Denk bijvoorbeeld aan je professionele bagage, leerstijlen, portfolioplanning, tijdbesteding of persoonlijk leiderschap. De opdrachten zijn heel divers van aard, zodat er voor elk wat wils is.

Je werkt zowel individueel als in kleine groepen en deelnemers krijgen een actieve rol in het ondersteunen van elkaars reflecties.
Je oogst bestaat uit inzichten en voornemens op maat voor verdere persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Planning
Pitstop wordt een paar keer per jaar georganiseerd. De eerstvolgende keer is op donderdag 12 december 2013; die dag wordt begeleid door Leike van Oss en Rosemarijn Koenen. Inmiddels is daar een wachtlijst voor; de planning voor volgend jaar zal binnenkort bekend worden.

Kosten
Ooa-leden € 150,- niet-leden € 190,- (excl. 21% btw).
De kosten zijn inclusief materiaal en het vergaderarrangement.

>> Info en aanmelden voor wachtlijst of vervolg: website Ooa

MOOC: gratis online Sioo-traject over organiseren en veranderen

MOOC staat voor Massive Open Online Course. In dit geval is het een innovatief online leertraject, aangeboden door Sioo, over organiseren en veranderen. Het gaat van start op 28 oktober en het is gratis.

De site van Sioo zegt erover:

“Je verkent verschillende aandachtsgebieden: je werkomgeving, je vak en jezelf als veranderaar. Je kijkt naar je organisatie en de vraagstukken die daarin spelen. Je legt verschillende opvattingen en manieren van organiseren en veranderen naast elkaar om beter zicht te krijgen op je vraagstuk en oplossingsrichtingen te ontdekken. Naast het doorlopende programma, zijn er themagroepen en ontstaan er vrije discussies.

De MOOC heeft een looptijd van zes weken. Per week is er een thema dat ongeveer acht uur studiebelasting vraagt. Een groot deel van de tijd is door de deelnemers zelf in te plannen. Soms zijn er synchrone activiteiten, in een kleine groep; een skypegesprek, chat of iets dergelijks.”

>> Info en aanmelden: Sioo