Berichten

Ruimte maken in 40 dagen

Waar zeg je in je leven ja en nee tegen? Wat is vulling en wat is voeding? Wat is afleiding en wat is de kern?

Tijdens de veertigdagentijd, van Aswoensdag op 18 februari tot aan Pasen op 5 april, bied ik een gratis online programma aan om stil te staan bij het ja en nee in jouw leven: Ruimte maken in 40 dagen.

Dit programma is volgeboekt, de inschrijving is gesloten. Dank je wel voor je belangstelling.
Misschien vind je een aardig alternatief in de gratis reflectieoefeningen van de maand, die goed passen bij de veertigdagentijd. Elke maand verschijnt een nieuwe oefening.
Ik overweeg vaker een online programma aan te bieden, bijv. in de adventstijd. Als je daarvan op de hoogte wilt blijven, meld je dan op de homepage aan voor de nieuwsbrief.

Van oudsher is dit de periode van vasten: door uiterlijk gedrag (niet of weinig eten) schep je innerlijk ruimte voor een nieuw begin. In onze moderne tijd kunnen we op veel verschillende manieren vasten. Het hoeft niet (alleen) in eten en drinken te zitten, het kan ook gaan om minder televisie kijken, minder met je smartphone bezig zijn of maar één keer per dag je mail doen.

En, niet te vergeten: wat doe je met de ruimte die als gevolg van dat “nee” ontstaat? Waar zeg je bewust “ja” tegen, waar wil je meer van hebben, meer mee doen, jezelf meer mee voeden?

Ruimte maken in 40 dagen: dagelijkse inspiratie per mail
Als je meedoet aan het programma ‘Ruimte maken in 40 dagen’ krijg je gedurende die tijd elke dag een mailtje ter inspiratie. Het kan een citaat zijn, een reflectievraag, een korte schrijfopdracht, een verhaaltje, een aandachtoefening – van alles om je bij het ‘nee en ja’ in jouw leven te bepalen. Wat is vulling en wat is voeding? Wat leidt je af, wat verleidt je – en waar wil je je liever naartoe keren? Hoe ziet dat er in de praktijk uit? En voel je de lichtheid van ‘vallen en opstaan’, van steeds opnieuw mogen beginnen?

Je kunt er je eigen weg mee gaan, meer of minder intensief. Alleen maar lezen en er in gedachten even bij stilstaan. Of erover schrijven, op papier in gesprek zijn met jezelf. Of zelfs er een persoonlijk project van maken en oefenen met ander gedrag, met gewoontes die gezonder zijn voor je geest en lichaam.

Gratis
Graag stel ik dit programma aan zoveel mogelijk mensen ter beschikking. Ik geloof dat het een mooi en zinvol thema is waar je veel aan kunt hebben. En ik gun het ook aan mensen voor wie kosten een bezwaar zouden zijn. Daarom dus gratis, onder het motto: geniet ervan, verrijk jezelf en je omgeving ermee.

.

.

foto: www.sxc.hu

De kunst van het vragen (I): Schein

Vragen zijn rare dingen. Je kunt er van alles mee doen. Nuttige dingen te weten komen (zoals de tijd of de weg), je nieuwsgierigheid bevredigen, dingen leren, een sfeer maken of breken, iemand boos maken of laten lachen, iemand helpen. Dat laatste zien we vaak in coachingsgesprekken. In plaats van advies te geven vanuit een expert-rol, zal een coach eerder geneigd zijn vragen te stellen waarlangs de coachee zelf zijn/haar gedachten formuleert en zo tot eigen inzichten komt.

Vragen kunnen interventies zijn: ingrepen die je bewust doet om een bepaald effect te bereiken. Edgar H. Schein zegt daar iets over. Hij gaat in op mogelijke doelen van het stellen van vragen en hij suggereert dat ze het beste in een bepaalde volgorde aan bod kunnen komen:

1.   verkenning
2.   diagnose
3.   alternatieven
4.   confrontatie

1. Verkennende vragen

Verkennende vragen zijn erop gericht om de ander onder woorden te laten brengen hoe hij of zij de situatie ziet. De vragensteller hanteert zelf weinig of geen vooronderstellingen, zodat degene die aan de praat raakt het verhaal naar voren brengt in een eigen vorm.

Het gaat om vragen als:
– Kun je me iets daarover vertellen?
– Kun je de situatie beschrijven?
– Wat heb je in gedachten?

2. Diagnostische vragen

Diagnostische vragen zijn bedoeld om iemand te helpen te begrijpen waarom het gaat zoals het gaat en wat iemands eigen aandeel (rol/bijdrage) is in een situatie. Schein noemt diverse types interventies:

  • Reconstructies maken
    • Welke gebeurtenissen hebben dit veroorzaakt?
    • Hoe is dat gekomen?
    • Kun je vertellen wat er toen gebeurde?
    • Wat gebeurt er dan in die bijeenkomsten?
  • Concretiseren
    • Wat bedoel je daarmee?
    • Wat versta je daaronder?
    • Kun je daar een voorbeeld van geven?
  • Proces onderzoeken
    • Hoe hebben ze toen gereageerd?
    • Hoe zijn ze toen met elkaar omgegaan?
    • Welke gevoelens speelden er toen?
  • Hypotheses formuleren

    • Welke oorzaken zie je?
    • Wat zou er mogelijkerwijs aan de hand kunnen zijn?

De bedoeling van concretiseringen is om van generaliserende en vage uitspraken te komen tot meer concrete beschrijvingen. Bij procesgerichte vragen is het de bedoeling om weg te komen van allerlei inhoudelijke bespiegelingen en vooral na te gaan welke handelingen en (re)acties van mensen hebben geleid tot wat er nu is.

3. Vragen naar alternatieven

Vragen naar handelingsalternatieven gaan over mogelijk nieuw gedrag of ander optreden. Mogelijkheden die iemand zou kunnen overwegen om iets aan een situatie te doen. Volgens Schein kan degene die de vragen stelt (bijvoorbeeld de coach) ook best zelf mogelijkheden aangeven, maar liefst door er verschillende te schetsen. Het gaat om het zien en evalueren van alternatieven, niet om er één aan te raden. Hij noemt weer een aantal types:

  • Openend
    • Welke alternatieven zie je?
    • Wat zouden de effecten daarvan zijn?
  • Concepten
    • Welke concepten of theorieën zouden hier relevant kunnen zijn?
    • Welke informatie heb je nog nodig?
  • Ervaren
    • Zou je het eens voor kunnen doen?
    • Heb je dat elders wel eens geprobeerd?

4. Confronterende vragen

Confronterende interventies gaan verder dan op een open manier vragen stellen; er zit meer inhoud van de vragensteller in. Toch is het ook hier niet zozeer de bedoeling dat degene die de vraag stelt (c.q. de interventie doet) zijn of haar eigen mening geeft. Het gaat erom dat je (bijvoorbeeld als coach) kijkt hoe hetgeen de ander zegt of doet in relatie staat tot het probleem. De aandacht verschuift naar gebieden waar wellicht sprake is van weerstand. Het confronterende is dat iemand iets te horen krijgt wat niet zo makkelijk te accepteren is. Ook hier een aantal mogelijkheden, waar we overigens Schein wel erg vrij interpreteren:

  • Testen
    • Lijkt je de volgende hypothese ook niet denkbaar?
    • Het lijkt wel of je boos bent op die man, klopt dat?
  • Feedback
    • Past je gedrag wel bij wat je wilt bereiken?
    • Ik ervaar nu niet dat je erg luistert en vraag me af of dat in die situatie wellicht ook een rol speelt; hoe zie jij dat?
  • Belemmeringen
    • Waarom doe je dit niet?
    • Je schijnt op de een of andere manier te blokkeren, zie je dat ook?

 

Tot zover Schein. Je ziet al wel hoeveel er is te zeggen over soorten vragen en wat ze teweegbrengen. Het helpt dus wanneer je stilstaat bij de vragen die je stelt en wilt stellen in relatie tot het doel dat je met de ander wilt bereiken. Bewust omgaan met het stellen van vragen zal een (coach-)gesprek effectiever en vruchtbaarder maken. Het is in mijn optiek het verschil tussen een gewoon goed gesprek en een methodisch onderzoekend en lerend gesprek.

Schein is natuurlijk niet de enige die iets gezegd heeft over vragen als interventies waarmee je verschillende bewegingen inzet. In volgende blogberichten hoop ik aandacht te besteden aan Dilts, Feltmann, Harrison en Hoebeke. De teksten zijn grotendeels van de hand van Adrie van den Berge die gul allerlei materiaal ter beschikking heeft gesteld. Met zijn toestemming deel ik het hier graag met jullie; ik schrijf er wat omheen en geef er een reflectieoefening bij.

 

Reflectieoefening

De inzichten van Schein zijn ook te gebruiken voor het reflectief schrijven. Daarbij ben je immers op papier in gesprek met jezelf, dus je kunt jezelf ook vragen stellen.

  1. Schrijf tenminste één A4-tje vol over een lastige situatie die jou momenteel bezighoudt. Schrijf vrijuit, zonder rekening te houden met Schein’s soorten vragen.
  2. Lees je tekst door vanuit het eerste perspectief van Schein, d.w.z. je stelt jezelf verkennende vragen terwijl je je tekst terugleest. Vul je tekst aan met de antwoorden die je geeft.
  3. Herhaal stap 2 met het tweede perspectief (diagnose), d.w.z. je leest je totale tekst van stap 1 en 2 door en stelt jezelf daarbij vragen over wat er precies gebeurde, hoe betrokkenen -inclusief jijzelf- reageerden, etc. Ook de antwoorden op die vragen voeg je toe aan je tekst.
  4. Vervolgens stel je jezelf de vragen die hierboven genoemd staan bij het derde perspectief, t.w. vragen naar alternatieven. Je schrijft de antwoorden in trefwoorden op.
  5. Daarna lees je de complete tekst die ontstaan is (van stap 1 t/m 4) door met in je achterhoofd vragen uit het vierde perspectief van Schein, bijvoorbeeld: Past mijn gedrag bij wat ik wil bereiken? Is er iets in de manier waarop ik over deze situatie denk/schrijf dat ervoor zorgt dat mijn ‘probleem’ blijft bestaan? Wat belemmert mij?
  6. Tenslotte schrijf je op wat deze reflectie je gebracht heeft en wat je op basis hiervan wilt proberen qua denken en doen.

 

Pitstop voor adviseurs is een succes

Woensdag 25 september was ‘ie er weer: Pitstop, de reflectieworkshop voor organisatieadviseurs, aangeboden door Ooa (ook voor niet-leden). Deze keer hebben Tiene de Rek en ik de dag begeleid. Vanwege de flinke wachtlijst is een extra workshop ingelast in december en de planning voor volgend jaar wordt momenteel gemaakt.

Waarom is het zo’n waardevolle dag? Je krijgt zicht op waar je professioneel staat, waar je naartoe wilt en wat je daarvoor wilt doen. Het is een mogelijkheid om even bij te tanken en tijd te nemen voor onderhoud aan je profiel en je ontwikkeling.
Aan de hand van reflectieopdrachten neem je diverse thema’s uit je werkleven onder de loep. Je kiest daarbij zelf wat belangrijk voor je is. Denk bijvoorbeeld aan je professionele bagage, leerstijlen, portfolioplanning, tijdbesteding of persoonlijk leiderschap. De opdrachten zijn heel divers van aard, zodat er voor elk wat wils is.

Je werkt zowel individueel als in kleine groepen en deelnemers krijgen een actieve rol in het ondersteunen van elkaars reflecties.
Je oogst bestaat uit inzichten en voornemens op maat voor verdere persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Planning
Pitstop wordt een paar keer per jaar georganiseerd. De eerstvolgende keer is op donderdag 12 december 2013; die dag wordt begeleid door Leike van Oss en Rosemarijn Koenen. Inmiddels is daar een wachtlijst voor; de planning voor volgend jaar zal binnenkort bekend worden.

Kosten
Ooa-leden € 150,- niet-leden € 190,- (excl. 21% btw).
De kosten zijn inclusief materiaal en het vergaderarrangement.

>> Info en aanmelden voor wachtlijst of vervolg: website Ooa

MOOC: gratis online Sioo-traject over organiseren en veranderen

MOOC staat voor Massive Open Online Course. In dit geval is het een innovatief online leertraject, aangeboden door Sioo, over organiseren en veranderen. Het gaat van start op 28 oktober en het is gratis.

De site van Sioo zegt erover:

“Je verkent verschillende aandachtsgebieden: je werkomgeving, je vak en jezelf als veranderaar. Je kijkt naar je organisatie en de vraagstukken die daarin spelen. Je legt verschillende opvattingen en manieren van organiseren en veranderen naast elkaar om beter zicht te krijgen op je vraagstuk en oplossingsrichtingen te ontdekken. Naast het doorlopende programma, zijn er themagroepen en ontstaan er vrije discussies.

De MOOC heeft een looptijd van zes weken. Per week is er een thema dat ongeveer acht uur studiebelasting vraagt. Een groot deel van de tijd is door de deelnemers zelf in te plannen. Soms zijn er synchrone activiteiten, in een kleine groep; een skypegesprek, chat of iets dergelijks.”

>> Info en aanmelden: Sioo

 

 

Gratis reflectieprogramma: Beweging door verleden, heden en toekomst

Hoe lang is het geleden dat je de balans opmaakte voor jezelf? Rust nam om terug- en vooruit te kijken, en stil stond waar je nu bent?

Heel logisch als zoiets er niet van komt. Als het een vaag stemmetje op de achtergrond wordt. “Over twee weken maak ik echt tijd voor…”

Hier is iets dat helpt. Een eenvoudig en gratis programma van 3 weken dat je bij de hand neemt door je verleden, heden en toekomst. Je krijgt een serie schrijf- en aandachtoefeningen voorgeschoteld, voor het merendeel gebaseerd op het reflectieve schrijfboek ‘Word je bewust’, gemaakt door Jojanneke Kronenburg en mij. Zo’n reflectieroute leek ons een mooie aanvulling op het boek.

Het zijn allerlei oefeningen in een ‘lege’ opzet, zodat je jouw eigen leven en/of werk, zoals het nu is, goed naar voren kunt brengen. En als je wilt, kun je er natuurlijk ook korter of langer dan 3 weken over doen.

Download hier het gratis reflectieprogramma “Beweging door verleden, heden en toekomst”.

 
Wat je erbij nodig hebt:

– een exemplaar van het boek ‘Word je bewust’, te bestellen bij Zadoks Uitgeverij of Bol.com;
– een kookwekker of (meditatie)timer;
– een papieren labyrint dat je hier kunt downloaden.

Op deze manier sla je twee vliegen in één klap slaat: je hebt het boek plus een reflectieprogramma. En je ziet meteen hoe het boek te gebruiken is om je eigen route te volgen, kriskras door de oefeningen heen. In drie weken komen niet alle 81 oefeningen van het boek aan bod, dus je houdt nog genoeg materiaal over om later mee aan de slag te gaan.

Veel schrijfplezier en mooie inzichten toegewenst!

Portfolio Items