schrijftechniek: haiku en tanka

Een haiku is een Japanse dichtvorm waarin je iets kernachtig uitdrukt. Een haiku bestaat uit drie regels met (meestal) een bepaald aantal lettergrepen per regel:

• regel 1:   vijf lettergrepen
• regel 2:   zeven lettergrepen
• regel 3:   vijf lettergrepen

Een haiku rijmt niet, maar heeft wel een ritme, iets vloeiends.

Traditioneel werd de haiku gebruikt om seizoenen te beschrijven zonder ze daadwerkelijk te noemen. Het gedicht beschrijft een detail, bijvoorbeeld kersenbloesem, en de lezer of toehoorder weet dan dat het om de lente gaat. Het gevoel van lente wordt opgeroepen zonder er expliciet iets over te zeggen. Een haiku geeft de essentie weer in een detail: iets groots wordt voelbaar in iets kleins.

Een voorbeeld van de dichter Issa (18e eeuw):

Bladeren vliegen
voor het huis over het veld,
verrukt is de kat.

.
Een tanka is een haiku met daaraan toegevoegd een witregel en dan nog twee regels van elk zeven lettergrepen:

• regel 1:   vijf lettergrepen
• regel 2:   zeven lettergrepen
• regel 3:   vijf lettergrepen
  .
• regel 4:   zeven lettergrepen
• regel 5:   zeven lettergrepen

In de pure vorm beschrijf je in de eerste drie regels concrete details en daarna in regel 4 en 5 een gevoel of gevolg, een menselijke betekenis.